ศิลปะ…สุนทรียศาสตร์ทางเลือกนอกปัจจัย 5

ศิลปะคือศาสตร์ส่วนเกินจากความต้องการหลักของมนุษย์ หากเราจัดศิลปะไว้ในลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์ เราอาจจัดอยู่ในลำดับสูงสุด  Self-Actualization needs  เพราะศิลปะคือการขับขานความต้องการการครอบคลุมตั้งแต่การให้ผู้คนยอมรับ เป็นที่นับถือ จนมาถึงการสร้างความสมบูรณ์ให้ชีวิต เหตุดังกล่าวทำให้เราเห็นศิลปินจำนวนมากที่ก้าวมาไกลกว่าการให้แค่ผู้คนยอมรับ เป็นที่นับถือเท่านั้น แต่ศิลปินบางคนเข้าถึงจิตวิญญาณความต้องการของตัวเองอย่างถ่องแท้ ทำให้สามารถรังสรรผลงานที่มีความเฉพาะตัว ที่ใครเห็นก็ต้องรู้ว่านี้คืองานศิลปะของใคร จนถึงท้ายที่สุดแล้ว ก็ได้กลายเป็นศิลปินหลักของโลกไปโดยปริยาย

Les Demoiselles d’Avignon  By Picasso

       ตัวอย่างที่มีให้เห็นได้ชัดที่สุดต้อง Pablo Picasso  หรือ ไม่ก็ Leonado da Vinci ซึ่งการถ่ายทอดศิลปะของคนทั้งคู่ก้าวมาไกลเกินกว่าการได้รับการยอมรับ การเป็นที่ยอมรับ แต่ศิลปะของทั้งคู่เข้ามายืนอยู่ในฐานะตัวตนตัวของเขาเอง ทันทีที่มีการเห็นรูปเขียน งานเขียนของทั้งคู่ ผู้คนก็จะสามารถอนุมานได้ทันทีว่าเป็นภาพของศิลปินคนใด ซึ่งท้ายที่สุดงานศิลปะของบุคคลทั้งสอง ก็กลายเป็นสิ่งเดียวของทั้งคู่ และพ่วงท้ายด้วยชื่อซึ่งเป็นเสมือนตราสินค้าของภาพวาดไปแล้ว

Mona Lisa or La Gioconda (1503–1505/1507) By Leonardo Da Vinci

ศิลปะคือสิ่งที่สะท้อนภาพมายาลวง ความเชื่อ ความลุ่มหลง กิเลส ตัณหา รวมถึงศีลธรรมได้ดีที่สุด เราอาจพบเห็นงานศิลปะหลายแขนงที่สะท้อนแนวคิดดังกล่าว แต่กระแสที่โด่งดังในเมืองไทยเมื่อหลายปีก่อนคงหนีไม่พ้นภาพว่าของ อนุพงษ์ จันทร ที่มีชื่อว่าภิกษุสันดานกา

กระแสดังกล่าวทำให้วงการพุทธศาสนาบ้านเราต้องออกมาโต้แย้งกันเป็นยกใหญ่ สิ่งสำคัญของภาพไม่ใช่การสะท้อนมิติทางความเชื่อที่ถูกปิดบังเท่านั้น แต่ภาพดังกล่าวยังสะท้อให้เห็นว่า สถานะของพุทธศาสนาบ้านเราเดินมาสู่จุดอ่อนไหวทางความรู้สึก  ซึ่งนี่เป็นตัวอย่างของการเล่าเรื่ิอง และสะท้อนความเชื่อผ่านงานศิลปะ อันเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นทั่วโลก

ศิลปินที่สามารถสร้างสรรค์ความสุดยอดทางศิลปะก็จะกลายเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียง เป็นที่ยอมรับของทุกคน ใช้ว่าจะมีแต่ชาวต่างชาติเท่านั้น ศิลปินไทยที่มีชื่อเสียงระดับโลก ก็มีให้เห็นเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็น อาจารย์กมล ทัศนาญชลี อาจารย์ถวัล ดัชนี อาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ เป็นต้น ความสำเร็จดังกล่าวทำให้บุคคลที่กล่าวมาทั้งหมดเป็น Personal Brand ไปในที่สุด  ส่งผลให้งานศิลปะที่ตามมาของศิลปินเป็นที่ยอมรับอย่างต่อเนื่อง ตราบเท่าที่ยังสามารถรักษาความเป็นตัวตนของงานศิลปะได้….

วิศรุต นุชพงษ์